Frankenstein

0
598

Het monster van Frankenstein was in mijn jeugd een bekende griezelfilm. Ik hoorde als kind er in de familiekring over spreken. De foto’s die ik er van onder ogen kreeg waren angstaanjagend en spraken sterk tot mijn verbeelding.

Enkele jaren geleden hoorde ik over de radio een gesprek waarin verteld werd dat een jonge vrouw het verhaal geschreven zou hebben dat als onderwerp voor de rolprent gebruikt was. Het schijnt dat een gezelschap mannen en vrouwen, er staat mij iets bij dat het spiritisten waren, op een stormachtige avond met elkaar de technische en wetenschappelijke ontwikkelingen bespraken tegen het licht van de geestelijke toestand waarin de mensheid zich op dat ogenblik bevond. Ze waren er niet gerust op. De stemming waarin de jonge vrouw kwam te verkeren zou haar geïnspireerd hebben tot het schrijven van het bizarre verhaal

Een geleerde die een mens construeerde en daarin de hersenen van een overledene monteerde. Een blikseminslag wekte het product tot leven. Het bleek een monster te zijn. Een bedreiging voor de mens die hem geschapen had. Het verhaal moest een waarschuwing inhouden. De schrijfster vreesde dat de inspanningen van de mens tenslotte op een ramp zouden uitlopen. Het onderwerp van zo’n verhaal leent zich natuurlijk voor scenes die een mens de rillingen over de rug doen lopen en getalenteerde regisseurs hebben daar dan ook wel voor gezorgd.

De wereldberoemde acteur Boris Karlov heeft de rol van het monster meesterlijk gespeeld. Natuurlijk kwam er ook een ‘Bruid van Frankenstein’, want het monster wilde niet eenzaam blijven. Of de waarschuwing door regisseur en publiek begrepen is; weet ik niet, maar dan heeft het toch niet lang nagewerkt. Het kan zijn dat wetenschappers zich voor zulke verhalen niet interesseren of dat het zien van dergelijke films beneden hun waardigheid ligt. Laat de film zijn wat hij is, een feit is dat er iets in aan de orde werd gesteld dat meer dan fictie blijkt te zijn.

De nieuwsgierigheid van de mens kent geen grenzen en hij is tot alles in staat. Het zijn slechts de beperkingen van zijn mogelijkheden die hem tegenhouden, maar zodra die het toelaten is hij niet meer te remmen. Alles wat mogelijk is wordt uitgeprobeerd. De twintigste eeuw heeft een snellere ontwikkeling van wetenschap en techniek te zien gegeven dan heel de geschiedenis daarvoor. Het vervangen van organen bij de mens wekt al geen verbazing meer. Het wonder is gevolg van vakmanschap geworden, maar ironisch genoeg schijnt een varkenshart het best aan te slaan in de menselijke borstkas als er geen passend mensenhart voorhanden is.

Waar zijn we mee bezig? Zijn er grenzen? Door het ontkennen van God raakt de mens elke oriëntatie kwijt. Dan worden eeuwige wetten overtreden. Tegen alle waarschuwingen en protesten in worden dieren gekloond. Mensen die het gevaar zien, roepen om adequate wetgeving. Maar waarop zal die gegrond zijn? En wat zal zo’n wet te betekenen hebben? De abortus- en euthanasiepraktijken geven geen reden tot optimisme op dat punt. De trein van de vooruitgang laat zich niet stoppen en we zijn allang gewend om door het rode licht te rijden. Het tragische is dat het meestal niet met kwade bedoelingen gebeurt.

De mens heeft haast, het gaat om het ‘evolutieproces’ te versnellen. Men jaagt naar de volmaaktheid, zonder God. Men gelooft in de verbetering van het product mens. Na vele experimenten is men ver gekomen in het veredelen van landbouwgewassen en het fokken van aangepaste diersoorten. Het gaat om veranderingen die de mens beter uitkomen. Efficiëntie en economische belangen staan voorop. Daarvoor zijn vele correcties nodig op de scheppingsorde, denkt men. Sinds kort vernemen we bijna dagelijks het een en ander over het zogenaamde klonen. Men heeft kans gezien om dieren te dupliceren.

Het is de zondedrang om als God te willen zijn, al zullen weinigen die aan deze ontwikkelingen werken zich dat bewust zijn. Het werk op zichzelf zal ongelooflijk boeiend zijn, maar zijn er nog grenzen?

De eerste resultaten bij het klonen van dieren riepen natuurlijk meteen de vraag op of het geoorloofd zou zijn om dit ook bij mensen te doen. Een dergelijke vraag aan het eind van de twintigste eeuw stellen, houdt direct al het antwoord in. Het is niet meer tegen te houden. Op het ogenblik is het in de Verenigde Staten en in Europa (nog) verboden, maar in Zuid-Afrika staat een geleerde al in de startblokken. Het wachten is slechts op een wettelijke regeling en hij verwacht dat die er wel zal komen. En dan gaat het over wat we in de kranten lezen, maar wie zal zeggen wat er in het illegale circuit al gebeurt? Een Afrikaans parlementslid, een christen, maakte de opmerking dat er zelfs een dictator kan opstaan die de normale menselijke voortplanting verbiedt en alleen de staat verantwoordelijk maakt voor de reproductie van mensen via het klonen.

Het lijkt een absurde gedachte, maar een feit is dat dit meer en meer tot de mogelijkheden gaat behoren. Daniël spreekt van een verschrikkelijk mens in de eindtijd, die erop uit zal zijn tijden en wet te veranderen en zelfs de heiligen des Allerhoogsten te gronde zal richten! (Daniël 7:25)

Wat zal het product zijn van deze poging om een nieuwe mens te maken naar het beeld van de oude? In het verhaal van Frankenstein ging het mis omdat er iets aan de hersenen mankeerde. Wat voor geest zal er huizen in de gekloonde mens? Een gespleten geest? Of zal hij geestloos zijn en zal er een beest tevoorschijn komen dat slechts in uiterlijk overeen zal stemmen met de mens die door God werd geschapen? Een fraaie kopie, maar in wezen een monster van Frankenstein?

De stoutste fantasieën schieten tekort om ons voor te stellen waar al deze dingen op uit zullen lopen als de mensheid ongehinderd verder haar gang kan gaan. De werkelijkheid schijnt nog angstaanjagender te kunnen zijn dan fictie.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here